عليرضا جعفري‌زند – باستان‌شناس – درباره آخرين وضعيت و يافته‌هاي باستاني و ميراثي ايستگاه دروازه دولت متروي اصفهان اظهار کرد: آنچه اين روزها از دل اين منطقه خارج شده دقيقاً همان دغدغه‌اي بود که من سال‌ها پيش براي اولين‌بار درباره آن هشدار دادم. آنچه امروز سر از زمين برآورده، بخش کوچکي از کاخ جهان‌نمايي است که گفته مي‌شود قطعه بزرگ‌تري از آن زير خيابان چهارباغ پايين قرار دارد.
وي با بيان اينکه بناي کاخ جهان نما قطعاً در دوره قاجار از بين رفته و به نظر نمي‌رسد که اين کاخ کامل مانده باشد، افزود: آنچه در مطالعات اين پهنه تاکنون به دست آمده، علاوه‌بر کاخ جهان نما شامل يک کانال آب و تعدادي آثار مربوط به دوره پهلوي نيز مي‌شود که آب‌راهه‌ها متعلق به دوره پيش از صفويه است.
اين باستان‌شناس ادامه داد: البته يک ديوار خشتي نيز هنگام گودبرداري ظاهر شده است که به احتمال فراوان مربوط به بارو مهم اين بخش از اصفهان است و فعلاً همين ديوار خشتي نمايان شده است.
کدام خيابان‌ها روي لايه‌هاي تاريخي‌اند؟
جعفري‌زند در رابطه با چگونگي نگهداري از اين آثار نيز گفت: اينکه گفته مي‌شود اين آثار در يک آکواريوم ميراثي نگهداري خواهند شد، امکانپذير است؛ اما قطعا آب‌راه‌ها که متعلق به دوران پيش از صفويه است در اين آکواريوم نخواهد بود، چراکه پس از اتمام مطالعات باستانشناسي روي آن پوشانده خواهد شد تا براي آيندگان به يادگار باقي بماند. البته هر دو حالت آکواريوم و پوشاندن با خاک از روش‌هاي نگهداري محسوب مي‌شود تا اين آثار براي مطالعات آيندگان نيز باقي بماند.
وي درباره حفاري‌ها و آخرين وضعيت ايستگاه ميدان انقلاب نيز اظهار کرد: طبق مطالعاتي که از پيش انجام شده و بازديدهاي ميداني که از اين پروژه صورت پذيرفته، هيچ اثر قابل ارزشي در اين منطقه وجود ندارد، و هيچ ادعايي هم نسبت به اين منطقه وجود ندارد؛ زيرا اين مناطق در دوره ساسانيان خارج از شهر بوده و در دوره صفويه نيز به عنوان يک خيابان و محل رفت و آمد محسوب مي‌شده و به نظر نمي‌رسد به جز کف پوش‌هاي خيابان چهارباغ در دوره صفويه اثر تاريخي وجود داشته باشد.
اين باستان‌شناس با تاکيد بر اينکه در حال حاضر برخي مناطق حساس باستاني اصفهان به سادگي از دست رفته است، گفت: ميدان عتيق که هم‌اکنون ميدان امام علي (ع) بر روي آن بنا شده است بهترين قسمت اصفهان براي باستانشناسي و حفاري‌هاي صحيح بود، اما تمام آنچه وجود داشت زير بيل‌ها و لودرها از بين رفت؛ سفالينه‌هاي باقي مانده نيز نشان از عظمت تاريخي اين بخش از اصفهان دارد، علاوه بر اين دروازه دولت نيز از مکان‌هاي مهم باستاني بود که از دست رفت.
جعفري‌زند در پاسخ به اين سؤال که هنگام توسعه شهري اصفهان در کدام بخش‌هاي اين شهر بايد با احتياط گام برداشت تا مناطق حساس باستان شناسي از دست نرود؟ اظهار کرد: رکن اصلي شهر اصفهان و هسته اصلي شهر در دوران گذشته به مرکزيت مسجد جامع بوده است، بنابراين خيابان‌هاي ولي‌عصر (عج)، احمد آباد، حافظ، هاتف، سپه، بخشي از ميدان نقش‌جهان، خيابان ابن‌سينا، مدرس و چهارباغ پايين از مناطق حساس و حياتي از نظر باستان شناسي است که بايد هنگام توسعه با آرامش حفاري شود زيرا کاوش‌ها در اين مناطق بي‌نظير خواهد بود، البته مي‌توان به مناطق بالا خيابان‌هاي طالقاني و طيب فعلي را هم اضافه کرد.
اصفهاني‌ها روي تاريخ قدم مي‌زنند
وي با بيان اينکه مردم اصفهان در سال 1394 شمسي در شهري زندگي مي‌کنند و در خيابان‌هايي قدم مي‌گذارند که اجداد آن‌ها در دوران پيش از اسلام يعني در دوره ساسانيان و دوران پس از اسلام و صفويه بر روي آن‌ها گام گذاشته‌اند، افزود: اين قدم‌هايي که در خيابان‌هاي اصفهان برمي‌داريد دقيقاً بر روي لايه لايه‌هاي تاريخ است.
اين باستان‌شناس به مرمت‌ها و کاوش‌هاي هتل عباسي اشاره کرد و افزود: هنگام مرمت هتل عباسي در زير آن آب انباري متعلق به دوره پيش از صفويه کشف شده است که اين موضوع در خاطرات کاوشگران فرانسوي آمده است.
جعفري زند اضافه کرد: همچنين سنگ‌هايي بدست آمده از زير کاخ چهلستون به نقوش و طرح‌هايي مزين هستند که نشان از سابقه تاريخي آن‌ها حتي تا دوران ساسانيان مي‌دهد که هنوز تعدادي از اين سنگ‌ها در کنار کاخ چهلستون قرار دارند و يک مورد از آن‌ها در موزه هنرهاي معاصر قرار دارد.
وي از احتمال وجود کاخي در حوالي ميدان نقش جهان، کاخ چهلستون و خيابان‌هاي اطراف آن خبر داد و گفت: احتمال مي‌رود که در اين منطقه از اصفهان کاخي متعلق به دوره پيش از اسلام و به احتمال فراوان متعلق به دوره ساسانيان وجود داشته باشد و در حفاري‌هايي که شايد براي خط دو مترو صورت گيرد، نمايان شود.
اين باستان شناس درباره نگاه شهردار جديد به ميراث اصفهان گفت: شهردار اصفهان بايد با حساسيت تمام وارد بحث توسعه شهري در اصفهان شود و ارزش تاريخچه اين شهر را بداند، مسئولان شهري و استاني اصفهان هيچ‌گاه ميهمانان خارجي را به ديدن زيرگذرها و روگذرهاي اصفهان نمي‌برند و بايد بدانند اين شهر در دوره معاصر چيزي براي ارائه ندارد و هنوز همان بناي‌هاي 400 سال پيش جذاب‌ترين بناهاي اين شهر محسوب مي شود بنابراين بايد قدر آن ها را بدانند.
منبع : ايسنا