مسابقه "زي بازيافت", رويدادي کشوري است که طي سه سال گذشته توسط انجمن علمي معماري دانشکده هنر و معماري دانشگاه شيراز برگزار شده و به عنوان مسابقه منتخب علمي- فن آورانه كشور در "جشنواره ملي حرکت" در بين تمامي مسابقات علمي برگزار شده در كليه دانشگاههاي كشور برگزيده شده است. دوره چهارم اين مسابقه با موضوع "دورريز نورريز" در تاريخ 6 و 7 خرداد ماه سال 1395 برگزار خواهد شد.
هدف از موضوع مسابقه با عنوان "دورريز نورريز", طراحي و ساخت يک ديوار, سقف يا ديوار-سقف زي بازيافتي است که در آن دورريزها با قرارگيري در برابر نور جلوههايي متنوع از زيبايي را ايجاد کنند.
نور يکي از عناصر مهم در خلق فضاهاي معماري است تا آنجا که معماري را بازي هنرمندانه احجام زير نور دانستهاند. معمار با هدايت نور, پراکنده يا متمرکز کردن آن و خلق سايه روشنها، به فضاهاي زيستي غنا ميبخشد. در معماري ايراني نور همواره اهميت فراواني داشته است. در طول تاريخ، معماران ايراني ضمن تأمين روشنايي,هنرمندانه از نور -چه مستقيم و چه غيرمستقيم- بهره گرفته و با استفاده از اصول بازتاب و چرخش نور و ايجاد سايه روشنها، جلوههاي متفاوتي را در فضا به وجود آوردهاند. سايهها همزاد نور هستند. در سرزمين ايران به دليل اقليم گرم و خشکش, اهميت سايهها اگرنه بيشتر از نور, کمتر از آن نيست و ترکيب هنرمندانه اين دو است که روح فضا را در معماري ايراني جلوه گر ساخته است.
در معماري ايران نقش آفريني نور تنها منحصر به تأمين روشنايي نيست. در اين معماري، نور جزئي از حقيقت و ذات فضاست که با تنوع بسيار و در نهايت زيبايي جلوه گر ميشود. بدين ترتيب در ساختمانهاي مختلف با توجه به مسائل عملکردي, شاهد کيفيات متنوع نور هستيم که توسط ابزارها و يا تکنيکهاي متفاوت نورگيري به وجود آمده است. نمونه شاخص اين امر در ساختمانهاي مذهبي متجلي است که در آنها از نور علاوه بر تأمين روشنايي, جهت ايجاد فضايي عرفاني و معنوي استفاده شده است.
سرزمين ايران در نقاط مختلف از درجات متفاوتي از پرتوي خورشيد بهره مند است: خورشيد درخشان کوير, گرماي مطبوع خورشيد کوهستان و آسمان ابري و مه آلود کرانه شمالي. به همين دليل معماران ايراني متناسب با هر منطقه, از ابزارها و شيوههاي مختلفي جهت ساماندهي و تنظيم شدت نور وارده به فضا استفاده کردهاند. در اين راستا و در يک نگاه کلي ميتوان به انواع عناصر نورگير در معماري سنتي ايران اشاره کرد: شباک، دارآفرين، فخر مدين، در و پنجره مشبک، معجرهاي کرکره اي، جامخانه، روزن، ارسي، روشندان، فريز و خوون، گلجام، پالکانه، پاچنگ، پاچلاقي، نيم دري، خورشيدي و هورنو.
به اين ترتيب در معماري ايراني کاربرد شيشههاي رنگارنگ، گلجامها، شباکها و تقسيم بنديهاي چوبي با هدف تنظيم نور ورودي به فضا ضمن تغيير کيفيت و شدت آن، در کنار کيفيات معنايي فضا آسايش حرارتي و بصري ساکنان را فراهم نمودهاند. آري به درستي که حکايت نور در فضاهاي معماري، حکايت خون در شريانهاي زندگي است.
علاقهمندان براي کسب اطلاعات بيشتر ميتوانند به وب سايت مسابقه به نشاني www.zibazyaft.ir مراجعه کنند.