کيارنگ علايي: جاي خالي عکس ميني‌مال در شهر


کيارنگ علايي عکاس و مدرس هنر درباره تاثير و کابردهاي مدياي عکس در فضاي شهري گفت: کاربرد عکس در فضاي شهري بيشتر از هر چيز وابسته به موضوع کلي‏‌تري به نام گرافيک و تبليغات محيطي است. در گرافيک محيطي ما شاهد استفاده از سمبل‎هاي مشترکي هستيم و در مورد عکس نيز با همين رويکرد مواجه هستيم. آنچه عمدتا به عنوان کاربرد عکس در فضاي شهري با آن روبه‌رو هستيم استفاده تبليغاتي از روي اتوبوس‎ها، ماشين‏‌هاي باري بزرگ و فضاهايي مثل ايستگاه‎هاي اتوبوس است. با اين حال در سال‎هاي اخير به دنبال پيشرفت فرآيند مجازي شدن اثر و حضور در شبکه‎هاي مجازي مانند اينستاگرام نوعي پوست‎اندازي در بيان عمومي عکس پديد آمده است. به عنوان مثال اين موضوع موجب شده است که بعضي فعاليت‎هاي محيطي بر اساس عکس باشد يا حتي موجب تحول استفاده از عکس در تابلو سر در مغازه‎ها شده است؛ يا در نگاهي ديگر تبليغات فيلم‎ها که بر سر در سينماها بسيار تغيير کرده و به روزتر شده است و حتي از مدياهاي ديگري که باز از عکس تاثير گرفته‎اند استفاده مي‎شود.

وجود پل-گالري‎ها يکي از پديده‎هاي در حال رشد است. اين پل‎ها، فضاهايي هستند که شرايط تبديل شدن به گالري را دارند و مثلا داراي طول زياد يا فضاي بسته هستند. آنها مي‎توانند مکان خاص و ويژه عکس باشند به شرط آنکه از سوي نهادهاي اجرايي درک درستي از عکس وجود داشته باشد.

حتي عکسي که در ايستگاه اتوبوس استفاده مي‎شود بايد داراي ويژگي‎هاي ميني‎ماليستي باشد. متاسفانه در اکثر پل-گالر‌ي‌هاي ايران عکس‌هاي ماکسيمال استفاده مي‌‎شود در حالي که چنين اثري به زبان ساده گرافيکي نياز دارند تا عابر بتواند در زمانه ۳ ثانيه‎اي که از کنار عکس عبور مي‎کند با آن ارتباط برقرار کند.

در المان‎هاي شهري مشهد و در مرحله بعد تهران و اصفهان استفاده از عکس افزايش يافته است و بيشتر عکاسان طراحي اين المان‏‌هاي شهري را برعهده داشته‌‏اند. اين کارها بيشتر جنبه نوستالژيک عکس را مورد توجه قرار داده‌اند و به اين ترتيب به وجه فلسفي موضوعاتي مانند مرگ و از بين رفتن خاطره‎ها پرداخته‎اند. از اين المان‎ها مي‎تواند به تصاويري که با ابعاد بزرگ در فضاهاي شهري قرار مي‏‌گيرند و ۵۰ سال قبل همان مکان را نشان مي‎دهند اشاره کرد.

به عنوان مثال در بندرانزلي شما با تصاوير بسياري در مکان مختلف شهر از مرحوم سيروس قايقران مواجه هستيد. اين عکس به علاوه در بسياري از مغازه‌هاي اين شهر بندري نيز ديده مي‎شود و از جمله نمونه‎هاي استفاده عکس به شکل خودجوش از سوي مردم است.

معمولا وقتي شهرداري يک شهر از يک المان شهري استفاده مي‌کند يا طرحي را اجرا مي‏‌کند در مدت کوتاهي پس از آن در شهرهاي ديگر نيز مي‎توان کپي‎هاي متعدد آن اثر يا طرح را ديد. درحالي که کارهاي بسياري براي انجام دادن در زمينه طراحي المان‌هاي شهري مي‎‏توان انجام داد.

چند سال قبل در سوييس نمايشگاهي برگزار شد، براي اين نمايشگاه يکي از عکس‏‌هاي خانم سيندي شلمن در ابعاد يک هتل بسيار بزرگ چاپ شده بود به شکلي که کساني که با هواپيما از فراز اين مکان مي‏‌گذشتند مي‏‌توانستند اين عکس را ببينند. چنين کارهايي در کشورهاي مختلف انجام مي‎شود اما ما به لحاظ منش فرهنگي هنوز با رويکردهايي از اين قبيل فاصله داريم. براي آنکه چنين اتفاقات و رويکردهايي به عکس را در اينجا شاهد باشيم ابتدا به فرهنگ‌سازي در زمينه عکس نيازمنديم. مردم ما هنوز عکس را کاري ارزان قيمت مي‏‌دانند و آن نفاستي که مثلا براي نقاشي قائل هستند را براي عکس قائل نيستند.

تلويزيون مي‏‌تواند در اين زمينه بسيار فرهنگ‌سازي کند اما به جاي اين کار ساده‏ترين راه‎ها را انتخاب مي‏‌کند و مثلا در يک مسابقه عکاسي به جاي هدايت مخاطبان به سمت رويکرد خلاقانه در نهايت همه افراد به اين سمت برد که با نوشتن جمله‏‌اي روي يک کاغذ و عکس گرفتن با آن نوشته، هرچه بيشتر رويکردهاي کليشه‎اي را گسترش دهد.

منبع : هنرآنلاين

پیمایش به بالا