آيا سنگ قبر ناصرالدين‌شاه بايد از کاخ گلستان به موزه ديگري منتقل شود؟

رييس کميته ملي موزه‌ها با اشاره به بحث‌هايي که درباره انتقال سنگ قبر ناصرالدين‌شاه از کاخ گلستان مطرح مي‌شود، گفت: اين سنگ زماني مي‌تواند از کاخ گلستان خارج شود که به مکان اصلي و روي قبر ناصرالدين‌شاه بازگردانده شود.

به گزارش گالري آنلاين به نقل از ايسنا، احمد محيط طباطبايي ـ پژوهشگر تاريخ و رييس ايکوم ايران (کميته ملي موزه‌ها) ـ اين موضوع را در حاشيه نمايشگاه «روايت قتل ناصرالدين‌شاه» که تا نهم مردادماه در عمارت چادرخانه کاخ گلستان با امانت گرفتن کتيبه‌هاي مطلاي مقبره ناصرالدين‌شاه از موزه آستان عبدالعظيم حسني برپا شده است، مطرح کرد و گفت:‌ هر از گاهي بحث انتقال سنگ قبر ناصرالدين‌شاه مطرح مي‌شود؛ پرسش اصلي اين است که اين سنگ قبر که يک اثر هنري به شمار مي‌آيد و از زمان انقلاب تا کنون در خلوت کريمخاني در کاخ گلستان نگهداري مي‌شود در کجا بايد باشد؟ آيا به لحاظ اصالت تاريخي بايد به موزه عبدالعظيم حسني برگردد يا در کاخ گلستان بماند؟

اين پژوهشگر ادامه داد: به نظرم بودن سنگ در کاخ گلستان نشاني از يک روايت تاريخي و حادثه‌اي که بر آن مُترتب شده، است و قطعا در صورتي مي‌تواند از کاخ گلستان خارج شود که به مکان اصلي و قبر ناصرالدين شاه بازگردانده شود. اگر قرار باشد اين سنگ به مکان اصلي و مقبره برگردد، جابه‌جا کردن آن درست است، اما اگر قرار باشد از کاخ گلستان به موزه ديگري انتقال داده شود، قطعا کاخ موزه گلستان براي نگهداري اين اثر صلاحيت بيشتري دارد.

ناصرالدين‌شاه قاجار در روز پنج‌شنبه ۱۱ ارديبهشت‌ماه ۱۲۷۵ شمسي مصادف با ۱۷ ذي‌القعده ۱۳۱۳ قمري برابر با ۳۰ آوريل ۱۸۹۶ ميلادي در آستانه پنجاهمين سالگرد سلطنتش به زيارت حرم عبدالعظيم در شهر ري رفته بود که با سه گلوله ميرزا رضا کرماني ترور و همان‌جا هم به خاک سپرده شد. پس از مرگ شاه قاجار، پيکر او را غسل داده، ‌ کفن کرده و حدود يک سال در تکيه دولت نگه داشتند تا مقبره‌اش در حرم عبدالعظيم حسني آماده شد.

اتاق مقبره ناصرالدين‌شاه در ضلع غربي حرم بنا شد؛ جايي که مقبره همسر محبوبش فروغ‌السلطنه (جيران تجريشي) و پسرش قاسم ميرزا قرار داشت. پس از خاکسپاري ناصرالدين شاه در همان اتاق، نام  آن را «مقبره شاه شهيد» گذاشتند و صحن ورودي حرم نيز «صحن ناصري» يا «ايوان ناصري» نام داشت. روي قبر ناصرالدين‌شاه، سنگ نفيس حجاري‌شده نصب شده بود که او را تمام‌قد نقش کرده است. اين سنگ تا فروردين‌ماه سال ۱۳۵۸ برقرار بود تا اين‌که در جريان تخريب قبر رضاشاه پهلوي در حرم عبدالعظيم، از اين محل جابه‌جا شد. نام آرامگاه هم به جهت دفن آيت‌الله کاشاني به مقبره آيت‌الله کاشاني تغيير کرد و آثار ناصري نيز محو و معدوم شد.

مهدي شادکام ـ پژوهشگر مطالعات ايران‌شناختي و ميراث فرهنگي ـ بنابر تحقيق‌هايي که انجام داده گفته است: از سنگ قبر ناصرالدين شاه تا دهه ۷۰ خبري نبود تا با گشايش کاخ گلستان به روي مردم، اين سنگ پس از ۱۷ سال (طبق مستندات کاخ) ‌به نمايش گذاشته شد که هم‌اکنون در خلوت کريمخاني کاخ گلستان قابل بازديد است. اتاقک مقبره ناصري نيز تا اواسط دهه ۶۰ محفوظ ماند، ‌اما در دهه ۶۰ ديوارهاي جناحين آن از طرف مسجد بالاسر و ورودي امامزاده حمزه برداشته شد و به مجموعه عبدالعظيم ملحق و به شبستاني از مجموعه شبستان‌هاي حرم عبدالعظيم تبديل شد. امروزه به جز قبر جيران و محمد قاسم ميرزا و يکي از دختران ناصرالدين‌شاه و احتمالا پسر کامران ميرزا، سنگ ساير منتسبين به قاجار برداشته شده و اشخاص جديدي در مقبره ناصري مدفون شده‌اند و نشاني از ديگر افراد مدفون در آن موجود نيست. علاوه‌بر اين، ‌در ساخت و سازهاي جديد حرم عبدالعظيم، ‌صحن آيت‌الله کاشاني فعلي و باغ جيران سابق مسقف شده و براي همين پيش‌روي، سازه گنبد ناصري از پايين ديگر قابل رؤيت نيست.

پیمایش به بالا