تابلوي کمال الملک در حراج تهران اصل است/ معرفي تاريخچه اثر

نعمت الله کيکاوسى توضيح داد که شوراى سه نفره متشکل از کارشناسان خبره هنر کلاسيک و ميراث فرهنگى، صحت و سلامت تابلوى نقاشى کمال الملک در حراج تهران را تاييد کرده و سپس اين تابلو در اين حراجى ارائه شد.

به گزارش خبرگزاري مهر، نعمت الله کيکاوسى کارشناس هنر کلاسيک و سنتى ايران و مشاور چهارمين حراج تهران گفت: بنده در کنار اساتيدي چون هادى سيف و محمود افتخارى به عنوان شوراى سه نفره تاييد آثار بخش کلاسيک حراج تهران، پس از بررسى کامل و حصول اطمينان از اينکه تابلوى کمال الملک کاملا اصل است آن را براى حضور در حراج پيشنهاد داديم و باعث تاسف است هر کسى بدون دانش و ارائه مدرک و سند، يک اثر شاخص را تقلبى مى خواند.

کيکاوسى در پاسخ به برخى شائبه ها که توسط کسانى طرح مى شود که حتى يک بار هم اين تابلو را از نزديک نديده اند، توضييح داد : تابلوى کمال الملک که در اين حراجى ارائه شده چهره «دوست‎محمد خان معيرالممالک» را به تصوير کشيده است. اين تابلو توسط يکي از نوه‎هاي پسري معيرالممالک براي شرکت در حراج ارائه شده است. شايد علت اينکه بعضي افراد در صحت اين تابلو دچار تشکيک شده اند تعمير يکى دو باره آن بوده است. اين اثر ۱۰۵ سال قبل خلق شده و شايد در اين مدت وضعيت نگهداريش آن طور که بايد مناسب نبوده لذا آسيب ديده است.

وي افزود: در فرايند تعمير اين نقاشى، بوم آن دوبله شده است. وقتي بوم اوليه بر اثر مرور زمان دچار آسيب مي‎شود، بوم ديگري پشت بوم اصلي قرار مي‏ گيرد که در اصطلاح به آن دوبله مي‌گويند. البته تابلو حدود ۱۰ درصد آسيب ديده است.

اين کارشناس ميراث فرهنگى تاکيد کرد: اين شيوه تعمير در همه موزه‎ها از جمله موزه هاى سعدآباد و گلستان نيز انجام مي‎شود. اين تابلو به وسيله مرمت‎کاران داراي صلاحيت و کاربلد مرمت شده است.

اين کارشناس هنري متذکر شد: اين اثر به وسيله شوراى سه نفره شناخته شده مورد تاييد قرار گرفته و مدارک تاييد آثار از سوي اين افراد موجود است. يکي از کارشناسان اين گروه که بيش از ۱۰ جلد کتاب درباره مکتب کمال‎الملک نوشته هادي سيف است. آقاي سيف با همه شاگردان کمال‎الملک محشور بوده و هم آثار آنها را از نزديک ديده و هم درباره آنها کتاب نوشته است. او درباره ابوالحسن‏‌خان صديقي، علي اکبر ياسمي، علي اکبر صنعتي و نيز مکتب کمال‎الملک چندين کتاب نوشته است. ديگر کارشناس نخبه ما در تاييد اين آثار، محمود افتخاري است که بيش از ۳۰ سال رييس موزه ملي ايران بودند، خود من هم عضو اين گروه بوده‌ام.

وي در توضيح بيشترى درباره پيشينه تابلوى ارائه شده در حراج تهران گفت: کمال‌الملک در دوره ناصرالدين شاه، مظفرالدين شاه، محمد علي شاه و رضا شاه نقاش‎باشي بوده و تنها براي رجال کار مي‏ کرده و کارهاي او به ندرت دست مردم عادي بوده است. صاحب تصوير اين اثر، آقاي دوست محمد خان، پسر دوست علي نظام‎الملک معمار باغ فردوس و شمس ‏العماره است. دوست محمد خان هم نقاش، هم عکاس و هم خوشنويس بود و افرادي مثل اسماعيل جلاير و ميرزا غلامرضا اصفهاني در دستگاه اين فرد کار مي‏ کردند، او داماد ناصرالدين شاه و مشوق هنرمندان در آن زمان بود. کمال‎الملک براي قدرداني از حمايت‌هاي دوست محمد خان از هنر، پس از مرگ او اين چهره را از روي عکس کار کرده است. اين اثر به پسر دوست محمدخان رسيد و پس از او نيز اين تابلو دست به دست چرخيد تا اينکه به دست يکي از نوادگان پسري دوست محمدخان رسيد که امروز در حراج تهران براى اولين بار پس از خلقش فروخته شده است.

او درباره کارشناسى آثار هنرى کلاسيک و سنتى ايران گفت: ما در ايران در زمينه شناخت آثار مدرن و کلاسيک کارشناساني داريم که در زمينه کارهاي کلاسيک، تعدادشان کمتر است. اين کارشناسان بوم و رنگ را بررسي مى کنند. مثلا در کار کمال‎الملک ترک ‏هايي که در رنگ ايجاد شده مي‏ تواند کارشناس را به قدمت اثر راهنمايي کند اما متاسفانه گاهى هر کسي به خود اجازه مي‌دهد که بدون دانش و ارائه سند درباره اصالت آثار اعلام نظر کند که مايه تاسف است.

او درباره مقايسه قيمت تابلوى کمال الملک و سهراب سپهرى گفت: موضوع بديهى و روشن است، در سال ۲۰۰۶ که براي نخستين بار حراج آثار مدرن در کريستيز دوبي برگزار شد، تابلوهاي سهراب سپهري حداکثر ۱۰ يا ۲۰ ميليون بود يا کارهاي محمد احصايي ۱۰۰ هزار دلار فروخته شد، چون قبل از آن در ايران حداکثر سه چهار ميليون بود و کم کم بالا رفت و حالا از يک ميليارد هم عبور مى کند. اما اين نخستين بار بود که به ابتکار حراج تهران تابلويى از کمال الملک روى ميز حراج رفت و اتفاقا دو و نيم برابر قيمت اوليه به فروش رفت، لذا به يقين در آينده با حضور مستمر آثار او در حراجى ها، کارهاى اين استاد هم به قيمت هاى بسيار بالا دست خواهد يافت.

وي درباره برگزاري بخش هنر کلاسيک ايران در حراج تهران نيز اظهار کرد: حضور اين آثار در حراج تهران در واقع يک نيت خير بود. از آنجا که مسئولان حراج قصد دارند يک حراج مستقل در زمينه آثار کلاسيک، خوشنويسي و مينياتور در آينده برگزار کنند تصميم گرفتند اين موضوع را با يک مجموعه اثر محدود امتحان کنند.

کيکاووسي همچنين درباره برگزاري حراج آثار هنري کلاسيک ايران به شکل مستقل نيز گفت: صد در صد موافق هستم زيرا بعضي از هنرمنداني که مثلا اکنون در زمينه مينياتور کار مي‎کنند نمي‌توانند به درستي آثارشان را بفروشند و از اين طريق زندگي خود را سپري کنند به همين دليل خوب است که چنين آثاري به حراج راه پيدا کرده و هم به فروش رسيده و هم به قيمت اصلي خود نزديک شوند.

در رزومه نعمت الله کيکاووسي، مدير سابق موزه هنرهاي زيبا کاخ‌موزه سعدآباد ، معاون اسبق فرهنگي کاخ موزه سعدآباد ، دبير جشنواره‌هاي مجموعه فرهنگي -هنري سعدآباد … آمده است. 

چهارمين حراج تهران با خلق رکورد تاريخى ٢١ ميليارد و ٤٠ ميليون تومانى، هشتم خرداد ٩٤ برگزار شده است. در اين حراج ١٢٦اثر ارائه شد که در ميان شان براى نخستين بار ١١ اثر کلاسيک و سنتى چکش خورد.

منبع: مهر

پیمایش به بالا