هنرمند پيشکسوت سفال، در انديشه احياي زرين‌فام ۸۰۰ ساله

محمدمهدي انوشفر سفالگر و مجسمه‌ساز پيشکسوت درباره ساخت زرين‌فام با روشي متعلق به ۸۰۰ سال قبل به خبرنگار تجسمي هنرآنلاين گفت: همان‌طور که مي‌‎دانيد زرين‌فام به عنوان يکي از قديمي‎‌ترين انواع سفال ايراني و به علاوه منحصربه فرد‌ترين نوع سفال داراي روشي خاص براي ساخت و پخت لعاب است. مدت‎هاست که روي ساخت اين سفال و لعاب آن کار و تحقيق مي‌کنم. با اين حال هميشه اين کار را به تنهايي و در ابعاد کوچک انجام داده‌ام. مدتي قبل از سوي دانشگاه هنر اسلامي تبريز براي برگزاري يک ورکشاپ دعوت شدم و قرار شد با ۱۲ نفر از دانشجويان مقطع فوق ليسانس و دکتري در اين زمينه کار کنم؛ به همين دليل تصميم گرفتم پس از چند قرن دوباره کوره چوب‎سوز ويژه زرين فام را در دانشگاه ساخته و روي اين کوره و شيوه کار آن کار کنيم.

وي افزود: اکنون کار ساخت کوره تمام شده است و ما در يک مرحله نيز سفال‎هايي را ساخته‌ايم و در حال کار بيشتر روي اين موضوع هستيم.

اين پيشکسوت سفالگري با بيان اينکه اين کوره داراي ابعادي معادل ارتفاع بيروني ۴ متر و پهلوهايي به طول يک مترونيم است اظهار کرد: اين کوره ظرفيت بسيار بالايي دارد و مي‌‎توان تعداد زيادي سفال را در آن به ثمر رساند؛ به عنوان مثال ما در نخستين تلاش خود ۱۲ محراب کوچک با لعاب زرين‎فام را در اين کوره قرار داده و پختيم که نتايج بسيار جالبي نيز داشت.

انوشفر با اشاره به اينکه کار گروهي موجب شده تا در يک زمان نتايج و پاسخ‌هاي متفاوتي به دست آوريم افزود: به همراه ۱۲ عضو گروه براي اين کوره چوب مناسب پيدا کرديم، خودمان نقره خالص خريداري کرده و آن را براي لعاب به نيترات تبديل کرديم و اين‌ها کارهايي نبود که من در کارگاه خودم و به تنهايي قادر به انجام آن باشم؛ به همراه اين گروه مانور بيشتري روي کار مي‌‎توان داد به علاوه يک کارگاه شخصي در تهران با مشکلات بسياري مواجه است مثلا نمي‌‎توان در آنجا دود مناسب را درون کوره ايجاد کرد چون باعث آزار همسايه‎‌ها مي‌‎شود در حاليکه اينجا در فضاي باز دانشگاه آن قدر دود ايجاد کرده‌ايم که بيرون کوره هم سياه شده است. به همين نسبت آنچه پس از کار از کوره خارج مي‌‏شود، متفاوت است و به علاوه روي اين موضوع نيز کار کرديم که چرا سفال‎هايي با ابعاد و لعاب يکسان با رنگ‎هاي متفاوت از کوره خارج مي‌‎شوند.

اين هنرمند که کوره چوب‌سوز و ويژه زرين‎فام را از اطلاعات موجود در کتاب‎هاي تاريخي ساخته است ادامه داد: آنچه در اين کوره‎‌ها در مدت برگزاري ورک‌شاپ ساخته مي‌شود به خود دانشجويان تعلق دارد، پس از اتمام ورک‎شاپ نيز کوره در دانشگاه باقي مي‌‎ماند تا براي ترم آينده که قرار است در اين دانشگاه تدريس کنم به همراه دانشجويان روي ساخت زرين‎فام بيشتر کار کنيم.

گفتني است؛ به نشاندن لايه‌هاي نازک از فلز بر روي لعاب از پيش پخته شده، زرين فام مي‌گويند؛ در واقع زرين‌فام سفالي با جلاي فلزي و طيف رنگي مايل به طلايي و درخشندگي زيبايي است و اين زيبايي به دليل وجود ذرات نقره و مسي است که طي عمليات ساخت بر روي سطح سفال بر جاي مي‌ماند.

پیمایش به بالا