هنگامه قاضياني نخستين زن ايراني است که از او عکس داگرئوتيپ گرفته شده است. عکاسي داگرئوتيپ به عنوان نخستين شيوه عکاسي، چند سالي است که توسط يک هنرمند ايراني دنبال مي‌شود.
چند روز پيش عکسي از هنگامه قاضياني منتشر شد که تصوير خاصي را از اين هنرمند نشان مي‌داد. اين عکس به شيوه عکاسي داگرئوتيپ و توسط محمد محمدزاده، احيا کننده اين شيوه در ايران، عکاسي شده است.
داگرئوتيپ (به فرانسوي): daguerr�otype� نخستين روش موفق در ثبت عکس هاي دائمي و استفاده تجاري از عکاسي است. در اين شيوه از عکاسي، به يک صفحه نقره‌اي مدتي بخار يد مي‌دهند تا قشر نازکي از يدور نقره بر روي آن قرار بگيرد سپس اين صفحه را در دوربين گذاشته و عکسبرداري مي‌کنند. اين روش را لوئي داگر مخترع و عکاس فرانسوي در سال ۱۸۳۷ ميلادي اختراع کرد.
لوئي داگر فرانسوي با همکاري آلفونس ژيرو، نخستين دوربين داگرئوتيپ را در سال ۱۸۳۹ ساخت و به بازار عرضه کرد. داگرئوتيپ يک عکس فلزي ۲۱�۱۶ سانتيمتري بود که با مجموعه‌اي از عمليات پيچيده‌ي فيزيکي و شيميايي به وجود مي‌آمد. صفحه‌ي نازک صيقل‌خورده‌اي از جنس نقره بر يک صفحه‌ي مسي لحيم مي‌شد و در تاريکي در بخار يد آن را به نور حساس مي‌کردند. سپس صفحه‌ي حساس شده را داخل جعبه‌ي تاريک (دوربين) قرار مي‌دادند. منظره‌ي مقابل دوربين به صورت معکوس بر لوح ثبت مي‌شد و در ادامه مراحل ثبوت و ظهور انجام مي‌گرفت. داگرئوتيپ به عنوان نخستين فرايند عملي عکاسي شناخته مي‌شود.
محمد محمدزاده تيتکانلو� نخستين عکاس معاصر ايران است که اين شيوه را در سال‌هاي گذشته در کشور احيا کرده است.
محمدزاده درباره اين شيوه از عکاسي گفت: اين شيوه يکي از نخستين شيوه‌هاي عکاسي در جهان است که توسط لوئي داگر، دانشمند فرانسوي، اختراع شده است. بعد از اين شيوه بود که عکاسي روي کاغذ گسترش پيدا کرد و مردمي شد. اين نوع عکاسي به علت پيچيدگي و تخصصي که دارد در دنيا و به خصوص در کشور ما کمتر مورد توجه قرار گرفته است. در گذشته ما فقط يک عکاسخانه از عکاسي داگرئوتيپ داشتيم که در کاخ سلطنتي و در زمان محمدشاه قاجار فعاليت داشت و از بزرگان عکس داگرئوتيپ گرفته مي‌شد.
او افزود: اين شيوه در قرن بيستم و در دهه 60 و 70 ميلادي گسترش زيادي پيدا کرد و عکاسان هنري به اين سمت گرايش پيدا کرده بودند. بعدها اين شيوه ادامه يافت و در غرب، اروپا و آمريکا طرفداران زيادي پيدا کرد؛ حتي در روسيه دانشگاهي براي آموزش اين نوع عکاسي به دانشجويان آموزش مي‌دهد. الان در آمريکا اين نوع عکاسي به صورت يک سنت درآمده است و رئيس جمهورها پس از مراسم تحليف‌شان يک عکس داگرئوتيپ مي‌گيرند. آبراهام لينکلن اولين رئيس جمهوري بود که عکس داگرئوتيپ از او گرفته شد.
اين عکاس همچنين عنوان کرد: اين شيوه به عنوان عکاسي فاخر شناخته مي‌شود، چون با نقره کار مي‌شود و گران است. در ايران به خاطر پيچيدگي‌ها و خطراتي که مواد شيميايي استفاده شده در اين عکاسي بوجود مي‌آورد، کمتر مورد استقبال قرار گرفته است.
محمدزاده درباره علاقه‌اش به عکاسي داگرئوتيپ و احياي آن در ايران اظهار کرد: چهار سال پيش بود که تصميم گرفتم اين شيوه را در ايران احيا کنم. کتابي هم در اين زمينه منتشر شد که عکس‌ها و توضيحاتي درباره اين نوع از عکاسي در آن وجود داشت. نخستين نمايشگاهم از معماري‌هاي باستاني را در بهار 92 در موزه عکسخانه شهر برگزار کردم. در بين کارها يکي-دو تا هم عکس پرتره بود.
او ادامه داد: دومين نمايشگاه هم در مشهد برگزار شد. شش ماه قبل بود که تصميم گرفتم پروسه‌اي را با عنوان �مفاخر ايران� آغاز کنم و از بزرگان هنر و فرهنگ کشورم عکس داگرئوتيپ بگيرم. به دليل گران بودن اين کار برادرم عليرضا محمدزاده پشتيباني آن را بر عهده گرفت و عکس‌هايي از مفاخري چون عزت‌الله انتظامي، محمود دولت‌آبادي، لوريس چکناواريان، شمس لنگرودي، مسعود کيميايي و آيدين آغداشلو گرفتم. هنوز هم در آزمايشگاهم درگير آماده کردن عکس‌هاي نمايشگاه مفاخر ايران هستم.
محمدزاده درباره عکسي که از هنگامه قاضياني گرفته نيز اظهار کرد: در اثناي عکاسي از مفاخر و هنرمندان ايران، تصميم گرفتم عکس‌هايي هم از هنرمندان معاصر به اين شيوه بگيرم تا بتوانيم در آينده نمايشگاهي از آن‌ها برگزار کنيم. عکاسي از خانم هنگامه قاضياني هم در همين راستا شکل گرفت. خانم قاضياني اولين زن در ايران هستند که به شيوه عکاسي داگرئوتيپ از ايشان عکاسي شده است.
اين هنرمند همچنين عنوان کرد: من در اين شيوه ابداعاتي را بوجود آوردم، آن را به صورت علمي و با ارتقاء کل جريان عکاسي به صورت معاصر و استفاده از ابزار و امکانات ديجيتال عکس‌هاي داگرايي گرفتم که تاکنون توسط شخص ديگري انجام نشده است. با اين کار به نتايج خوبي رسيديم. من در روش �ميم داگ� (ديجيتال داگرئوتيپ) ابداع مايع و فيلم محافظ داگرئوتيپ به جاي کلرايد طلا و گلدينگ و ابداع �دستگاه داگ‌ساز� را مدنظر قرار دادم.
محمدزاده در بخش ديگري از سخنانش درباره زيبايي‌هاي اين شيوه از عکاسي گفت: اين شيوه نه تنها زيبايي خاص و فوق‌العاده‌اي دارد، بلکه حس خوبي را به مخاطب منتقل مي‌کند. کسي که اين نوع عکاسي را دنبال مي‌کند بايد همه تجربياتش از عکاسي را کنار بگذارد. داگرئوتيپ علاوه بر جذابيت علمي، جذابيت هنري هم دارد.
اين عکاس خاطر نشان کرد: من از سال 78 و با فعاليت در نشريه علمي-تخصصي معماري عکاسي را به صورت حرفه‌اي دنبال مي‌کنم و مدتي عکاسي خبري مي‌کردم تا اينکه به سمت عکاسي هنري کشيده شدم و نمايشگاه‌هايي از عکاسي داگرئوتيپ در ايران برگزار کردم.
محمدزاده متولد ۱۳۴۳ در بجنورد و عکاس، داگرئوتيپيست، نقاش، پژوهشگر تاريخ عکاسي و عضو فدراسيون بين‌المللي عکاسي هنري فياپ، انجمن جهاني داگرين‌ها، مدير مسئول نشريه عکس خراسان و مدير فرهنگي انجمن صنفي عکاسان مشهد است.
او در زمينه عکاسي داگرئوتيپ کتاب �نخستين داگرئوتيپ‌هاي معاصر ايران� را تأليف کرده است. �علل يافت نشدن داگرئوتيپ در ايران� و �تصوير ايرانيان در داگرئوتيپ‌هاي خارجي� نيز از کتاب‌هاي منتشر شده در حوزه عکاسي داگرئوتيپ هستند.
منبع: ايسنا