زندگي مردم افغانستان، به لحاظ موقعيت مهم جغرافيايي، متاثر از فرهنگها و هنرهاي اقوام مختلف بوده و اين تاثير توام با مشاهده و درک زيباييشناسي، از جمله هنر معماري بوده است. از معماري شهرها گرفته تا مساجد و خانهها و ديگر بناها.
پيشينه تاريخي معماري در افغانستان را به دو بخش عمده ميتوان تقسيم کرد که بدون شک آنچه در نقاشي معاصر تجلي يافته به اين گذشته تاريخي هنر و معماري نيز مربوط است.
نقاشي از معماري براي نشان دادن مکان رويداد (تصوير۱، اثري از سم مسعود)
معماري در دوران پيش از اسلام
تفحصات باستانشناسان فرانسوي در سال ۱۹۵۱ در مَنديگَک (پنجاه و پنج کيلومتري شمال قندهار) نشان دادهاند که مردم افغانستان از ۳ هزار سال قبل از ميلاد ساکن و ده نشين بودهاند و خانههايي از خشت/آجر خام مي ساختهاند که بروي برخي عمارات نيم ستونهايي به چشم ميخورده است.
عمده آثار معماري بدست آمده از دوران پيش از اسلام متعلق به دوره هنر (يونان باختري) متعلق به قرن چهارم پيش از ميلاد است. شهر آيخانم که يادگار به جا مانده از اسکندر کبير و مربوط به هنر و معماري دوران يونان باختري در افغانستان است.
