هادي سيف: نقاش قهوه‌خانه‌اي هنري که قابل احيا نيست

هادي سيف، پژوهشگر پيشکسوت و پرکار هنرهاي سنتي ايران و از بانيان طرح برگزاري ورک شاپ خلق آثار نقاشي قهوه خانه‌اي در فرهنگسراي نياوران، معتقد است اين هنر به دلايل متعدد قابل احيا در روزگار معاصر نيست.

به گزارش گالري آنلاين به نقل از ايلنا، اخيرا با توجه به گنجينه ارزشمند فرهنگسراي نياوران در حوزه نقاشي قهوه‌خانه‌اي، آيين رونمايي از سه کتاب نفيس در اين حوزه همچنين نمايش تابلوهاي نقاشي قهوه خانه‌اي و يک ورک‌شاپ جالب توجه به منظور آشنايي بيشتر با اين هنر اصيل آييني و سنتي برگزار گرديد.

هادي سيف نويسنده کتاب «از قهوه خانه تا فرهنگسراي نياوران» يکي از عوامل اصلي در اجراي اين رويداد توسط بنياد آفرينش‌هاي هنري نياوران بود.

او بابيان اينکه زندگي‌هاي جديد باعث بي‌‌توجهي ما به هنرهاي سنتي ايراني شده است ولي ما به‌هيچ عنوان اجازه نداريم به سادگي هويت هنري‌مان را از دست بدهيم گفت: نقاشي قهوه‌خانه‌اي، نقاشي مردمي بوده که درشرايط اجتماعي و موقعيت زماني گردهم آمده بودند، اگر تهران را درسال 1300 درنظر بگيريد، 95 سال پيش قهوه‌خانه‌ها سرپا بودند و مردم مشغله‌اي جز رفتن به قهوه‌خانه نداشتند و اين نقاشي‌ها نيز پاسخگوي نياز مردم بودند.

وي افزود: نقاشان قهوه‌خانه‌اي تابلوها و پرده‌ها را به سفارش از نقال‌ها مي‌کشيدند و ارائه مي‌دادند. بعد از تغيير بافت شهري و بزرگ‌شدن شهرها تغيير زندگي مردم وتبديل شدن قهوه‌خانه ها به کافي‌شاپ اين نقاشان پراکنده شدن و جانشيان اين نقاش‌ها و نقال‌ها اقبال خود را بين مردم از دست دادند. نقاشي قهوه‌خانه‌اي نيز همراه آن ارتباط فرهنگي که بين مردم کوچه و بازار در سال‌هاي دور رواج داشت، به پايان رسيد.

اين پژوهشگر هنرهاي سنتي افزود: تاکنون شش جلد کتاب درباره نقاشي قهوه‌خانه‌اي ايران نوشته‌ام ولي نبايد انتظار داشت اين نقاشي احياشود. اين هنر مانند هنرهايي چون نقاشي برشيشه، نقاشي روي ديوار و هنرهاي سنتي ديگر  به دست فراموشي سپرده شده‌است. ديگر اين نوع نقاشي را بايد در موزه‌ها ديد.نقاشي قهوه‌خانه‌اي مضامين شاهنامه‌اي و مذهبي دارد. فرزند مينياتور ايران است، نقاشي قهوه‌خانه‌اي جسارت نقاشي مينياتوري ايران است، ولي مهمترين مسئله درنقاشي قهوه‌خانه‌اي انتقال و فهماندن پيام به مخاطبان است.

وي درخصوص نمايشگاه" قهوه خانه تا فرهنگسراي نياوران" و آثار ارائه شده درآن اظهار داشت: 52 اثري که دراين نمايشگاه ارائه شد درسال 1374 به دستور مرحوم دکتر حسين حبيبي که معاون اول رئيس‌جمهور وقت بودند، زيرنظر مهندس کاظمي معاون هنري وزارت ارشاد شکل گرفت. قرارشد به همراه يک گروه پژوهشي، برنامه مدت‌داري را در فرهنگسراي نياوران با عنوان «بازماندگان نقاشان قهوه‌خانه» برگزار کنيم و اين کار باعث جمع‌آوري خاطرات عباس بلوکي‌فر، محمد فراهاني، فتح الله قوللر آغاسي و محمد حميدي و خلق اين آثارشد.

وي افزود: کارگاه تا سال 1378 نيز ادامه داشته است ولي ديگر مشتري براي اين نوع نقاشي وجود نداشت، البته عجيب اين است پس از فوت اين طلايه‌داران نقاشي خيال‌ساز، اقبال جامعه براي اين نوع نقاشي زياد شد.

  هادي سيف در ادامه اظهار داشت: چندين بار آثار به خارج از کشور فرستاده شده و مورد استقبال نيز قرار گرفت است، ولي بايد بگويم فرهنگسراي نياوران بزرگترين کار را براي هنرنقاشي قهوه‌خانه‌اي انجام داده است. چه آن زمان که اين استادان را گردهم آورد و همه هزينه‌ها را پرداخت کرد و اين اساتيد رادرآن زمان سرپا نگه‌داشت و چه اکنون که اين آثار را در معرض ديد عموم گذاشته شده است.

هادي سيف درمورد ضرورت پژوهش درباره مکتب نقاشي قهوه‌خانه‌اي و زندگي هنرمندان اين مکتب گفت: تا زماني که قلم از دستم نيفتد، به پژوهش درباره هنرهاي سنتي ايراني ادامه خواهم داد. اين پژوهش‌ها تاکنون باعث شده که نام هفت هزار هنرمند گمنام ايراني، دوباره زنده شده و به تاريخ هنر ايران اضافه شود.

هادي سيف، متولد 1326 در شيراز، يکي از پرکارترين پژوهشگران در حوزه هنرهاي سنتي ايراني است. از وي به عنوان نخستين نويسنده و مورخي نام مي‌برند که به پژوهش و نگارش کتاب درباره نقاشي قهوه‌خانه‌اي ايران اقدام کرد.

 آيين رونمايي از 3 کتاب نقاشي قهوه‌خانه‌اي و نمايشگاه نقاشي‌هاي قهوه‌خانه‌اي 4 بهمن در فرهنگسراي نياوران برگزار گرديد و اين نمايشگاه تا 8 بهمن در گالري اصلي اين فرهنگسرا  پذيراي علاقمندان بود.

پیمایش به بالا