مراسم رونمايي از کتاب "خود زيست نامه کار و معماري جواد حاتمي" برگزار شد.
مراسم رونمايي از کتاب "خود زيست نامه کار و معماري جواد حاتمي" نوشته مهندس جواد حاتمي، از استادان برجسته، صاحب نام و قديمي معماري پرديس هنرهاي زيباي دانشگاه تهران، شنبه 10 تير با حضور استادان برجسته معماري کشور و جمع زيادي از علاقه مندان اين استاد معماري در نگارخانه پرديس هنرهاي زيبا برگزار شد.
دکترشاهين حيدري رئيس پرديس هنرهاي زيباي دانشگاه تهران به عنوان نخستين سخنران اين مراسم گفت: همواره اسناد به نسل هاي بعدي کمک مي کند که از تجارب ارزشمند ديگران استفاده کنند و امروز مهندس حاتمي استاد عزيز و ارزشمند مان همين کار را انجام داده اند و من اميدوارم ديگر استادان نيز تجربيات کاري خود را مستند سازي کرده و در اختيار دانشجويان و ديگر معماران قرار دهند.
دکتر حيدري گفت: اين کتاب، يک مدرسه معماري اختصاصي است.ايشان معماري را از دريچه اي که خودش زحمت کشيده به تصوير کشيده است و در اصل اين کتاب يک پارادايم معماري است چرا که استاد مهندس حاتمي به خوبي مي دانند که معماري يعني چه و جايگاه معماري ايران کجاست.
حيدري در بخش پاياني سخنان خود گفت: ما ايشان را به اين جهت دوست داريم که هيچ لحظه اي از وقت کلاسش را به مواردي جز درس دادن نگذراند و خوشحاليم که پرديس هنرهاي زيبا که خانه خود ايشان است ميزبان رونمايي از اين کتاب شده است و ان شاءالله که پرديس هنرهاي زيبا بتواند ساليان متمادي از فيض حضور ايشان بهره مند شود.
سخنران بعدي مراسم، دکترمحسن حبيبي بود که در رشته شهرسازي فعاليت دارد. او با اشاره به استقبال بسيار خوب استادان صاحب نام معماري کشور از جمله دکتر اعتصام، دکتر فلامکي، مهندس سعيد نيا، دکتر ساعد سميعي، مهندس تيموري و همچنين دکتر مهدي حجت از اين مراسم ، به خاطر اين حضور و احترام به مقام يک معلم تشکر کرد و آن را ارزشمند دانست و در ادامه گفت: اصل داستان در مورد بينش همه ماست، بينشي که نسبت به جهان و همچنين خودمان داريم و اين بينش است که منش و روش ما را روشن و کنش مان را معنادار مي کند. بي ترديد اين سه گانه با دانشي که مي اندوزيم بالاتر و بالاتر خواهد رفت. پس آن چيزي که مهم است بينش است و همه کساني که نام بردم داراي بينش خودشان هستند و مهم است که اين بينش چگونه در منش معماري شان تجلي پيدا کند.
وي در ادامه افزود: مهندس حاتمي از اين جهت برايم قابل ستايش است که عاشق معماري است. يعني عشق ورزي حيرت انگيزي با معماري به ويژه معماري سرزمينش و جهان دارد و اين منش را در تمامي سالهايي که کارکرده ، در توليدات معماري نشان داده است و من بسيار خوشحالم که مهندس حاتمي خودش را با اين کتاب مکتوب کرد و اين بسيار مهم است چرا که افرادي نظير مهندس حاتمي که فقط به معماري مي انديشند بسيار کم تعدادند و اميدواريم که ايشان هرگز عنايتشان را به پرديس (دانشکده) هنرهاي زيبا قطع نکنند.
حبيبي همچنين گفت: معماري با سه دانش مرتبط است، يکي تاريخ دانش زيست سرزميني( فرهنگ)، ديگري دانش همسازي علمي(طبيعت) و سوم فن و فن آوري زمانه که دانش سوم به مدد آن دو ديگري سبب آبروي معماري مي شود و اگر ما فقط دانش سوم را داشته باشيم معمار نيستيم. مهندس حاتمي اين سه دانش را در آثارش به هم آميخته و سرزمينش را از ياد نبرده است و اين خيلي با ارزش است.
سپس مهندس جواد حاتمي در جايگاه سخنران قرار گرفت و متني راکه تهيه کرده بود به شرح ذيل براي حاضران خواند : براي من اينجا مکاني است که انسان همانند خانه خود، همواره به فضاي ذهني ارزشمند آن با نام دانشگاه باز ميگردد. آغاز اين حضور براي من به زماني از سالهاي 47ـ48 ميرسد که مصاحبهاي با زندهياد دکتر محمدامين ميرفندرسکي و همچنين دکتر ايرج اعتصام براي ورود به دانشکده هنرهاي زيبا داشتم، در بدست آوردن يک فضاي کاري بلند مدت غيرمادي و غيرمنصبي، وليکن باز ذهني، با امکان انتقال وسيع تجربيات از خلاقيتها، که امروز نتايج ـ از نظر خودم ـ به اشباع رسيده آن را در قالب يک کتاب، و با تشکر از لطف و توجه آقاي دکتر شاهين حيدري، رياست محترم پرديس، در حضور شما رونمائي ميکنيم.
بخش ديگر خوشحالي من از آن جهت است که بالاخره کار مشکل چاپ اين کتاب به پايان رسيده، و ميشود آن را در اختيار مخاطب قرار داد. اقرار ميکنم که روياي داشتن کيفيتي بالا در کليت آن، که از ابتدا برايش در نظر داشتم، گاه گذر از کابوسها ميکرد، چون به علت نبود آشنائي، نميدانستم چيزي که به عنوان محتوايي کار شده در دستگاه کامپيوتر خود دارم، به سادگي آماده براي چاپ افست نيست، پس تبديل آن همراه با توليد چند نمونه اوليه، بيشتر از يک سال به طول انجاميد. بعد هم که کار اصلي چاپ و جلد کردن آن زمان و حوصله ميخواست.به هر حال خود امروز پذيرفتهام، که اثر انتظار را، آنچه که در مقابل دارم، به کلي برطرف ميکند، يعني با توجه به عمق زحماتي که در بخشهاي مختلف انجامش وجود داشته، عرضه با کيفيت آن ـ گرچه در يک کار اندکي فرسايشي ـ بالاخره با کوششي فراوان به ثمر رسيده است.
من امروز تشکر صميمانه خود از آقاي خسرو آذربايجاني، ناشر محترم کتاب و مديرعامل نشر يادآوران را که چاپ و عرضه آن را پذيرفتند، ابراز ميدارم، و همچنين تشکر از آقاي پيمان شاهيدفر را، که علاوه بر نظارت فني بر کار چاپ، تبديل پرزحمت محتواي ديجيتالي کتاب براي چاپ افست را هم عهدهدار بودند، و از ديگر همکاران در چاپخانه گيلان، و بخصوص در بخش ظريف کار صحافي و جلد، از آقاي ثقفي و دستياران ايشان، من در واقع از تمامي کساني که در اين کار جمعي، توليد اين چنين کتابم را ممکن کردهاند، بينهايت سپاسگزارم.
در توضيح چرا و چگونه به وجود آمدن اين کتاب دوست دارم که بگويم اين نهايت آرزوي هر معمار علاقه مند و معتقدي است، که به جنبهها و نکات ارزشمند کار خود واقف باشد، و مواقعي نه تنها در يادآوري، بلکه براي پندگيري هم که شده، بتواند نظري بر کار خود از گذشتهها را داشته باشد. اين با تماشاي عکس و اسلايد يا تصاويري از آنها کافي نيست، بلکه او نياز به نگاهي دارد برعمق طرحها و نقشههاي خود با خاطراتي آشنا، که اين نه تنها مشوق، بلکه در سنيني يک غذاي روحي به شمار ميرود و انسان بدان وابسته است و گاه مهمتر از دريافت اطلاعاتي است که از ديگر منابع بدست ميآيند.
پس براي دستيابي به چنين خواستهاي، که ميتوانست در استفاده از يک لپتاپ براي من هم ممکن شده باشد، انجام آن را مهندس صادق فياضي از فارغالتحصيلان قديمي دانشکده، چند سال پيش مشتاقانه بر عهده گرفت و بدين ترتيب اسکن شده طرحها و نقشههايي که زماني به دست خود در ابعاد مختلف ترسيم کرده بودم را در معرض ديد من قرار داد. پس احساسي با مشاهده راحت و به ترتيب رديف شده آنها علاوه برعکس و اسلايدهايي که خود بر آن افزودم، مرا در يک نقطه عطف بدين فکر انداخت که چرا ديگران را هم بر اين نظاره سهيم نکنم.بديهي است شکل جوابگويي به آن در قالب يک کتاب بود، که البته نياز به توضيحات زيادي بر طرحها را داشت، که به قول خودم، يعني فرو رفتن در عمق زمان.
روزي در يک هياهوي پرالتهاب، پذيرفتيم که تدوين تصاوير در کنار نوشتهها، فقط از طريق خاصي امکانپذير است، که آقاي فياضي با دريافت يک دوره آموزشي، شيوه کار بر آن را هم تجربه کرد.پس بدينترتيب است، که ما توانستيم کار شکل دادن به محتواي مجموعه، در قالب يک کتاب را آغاز کنيم، و خود امروز خيلي خوشحالم از اين که توانستم، روال شکلگيري کلي آن و در نتيجه کار گرافيک و تدوين صفحه به صفحه فصول مختلف کتاب را برعهده بگيرم، و اين برايم گاه به شيريني کار برطرح بزرگي بود، که نتايجش را حال با اين مشخصات در اختيار داريم، ضمن آن که انجام کار ارزشمند کامپيوتري آن را هم مهندس فياضي صميمانه پيگيري ميکرد.با ترجمه پيشگفتار و سخن پاياني توسط دکتر حميرا شايسته به انگليسي، و دکتر اعتماد مقدم به آلماني، محتواي کتاب از نظر ما براي چاپ آماده بود، يعني آغاز مرحلهاي که من خود هيچگونه اطلاعي از روند کار بر آن را نداشتم. فقط به ياد تماس و برخوردي افتادم، که روزي در تماشاي بناي طراحي شده دفتر نشر يادآوران، چند نمونه مجلات و کتاب معماري، از مديرعامل آن نشر يعني آقاي آذربايجاني دريافت کرده بودم. که ارتباط مجدد با ايشان را هم آقاي دکتر عليرضا قلينژاد، با پيوستن به ما، به عنوان مشاور چاپ کتاب حل کرد، و من همواره از ايشان نيز سپاسگزار خواهم بود.
در رابطه با سبک کار و نظريات، عقيده من بر آن است که معماري و شکلگيري فضاي شهري در طول دورانها به منزله لباسي است بر ذهنيات يک جامعه، ضمن آن که در شاخص زمان معرف سليقه و سنتها نيز هست، از طرفي خلاقيتها در نوع با ارزش و حقيقي آن هم کاري است بسيار جدي و دشوار.حال که ميخواهم توضيحات بيشتري را در اين مورد و همچنين بر محتواي کتاب خود آغاز کنم، به دليل گذري لازم بر پارهاي مسائل، از معمار جواني، فارغالتحصيل اين دانشکده هم ياد ميکنم. که اغلب با حضور سرزده و مثبتي، گره از اشکالات ديجيتالي کار ما ميگشود، ولي کمکم براي من تبديل به شخصي شد موثر بر آشنايي بيشتر با ذهنيتي که امروزه بر قشر معماران نسل جديد و دانشجويان رشته معماري ما حاکم است و در واقع قدري هم با نتايج و سطح آموزش در مدارس امروزي ما، چون فکر ميکنم اکثر آنها در جستجوي فقط نکاتي از کار افراد برجسته که در واقع مورد نيازشان هم نيست، اطلاعات سطحي و غيرپايهاي را از سايتهاي مجازي کسب ميکنند.
من در اين صحبت کوتاه قصد نقد يا اشاره به چيزي ندارم، فقط سوال مطرح برايم آن است که، نظريات و نحوه برخورد متفاوت من با معماري و نوع آموزشي که زماني در يکي از تنها دو دانشکده معتبر کشور داشتهام و با تمام جزئياتش هم در اين کتاب مطرح شده، چه پيامي براي اين دانشجويان خواهد داشت؟
پس ناگزير به هنرمندان روز بينالمللي و مورد توجه اکثرشان، از سالهاي حتي اول و دوم دانشگاهها اشاره کرده و از آن کمک ميگيرم، يعني به تعدادي معماران صاحب نام خارجي، که اگر از اين معماران طرح مثلا مسکن جمعي در يزد خواسته ميشد، فکر ميکنيد آنچه که ارائه ميدادند بيشتر متأثر از موقعيت اقليمي و آب و هواي کويري يزد و فرهنگ بومي و روش زندگي در گونههاي خاص مسکوني، و بالاخره متأثر از سبک معماري و بافت زيباي سنتي آن شهر بود (يعني آنچه که خود به آن معمار جوان انجامش را توصيه کرده بودم)، يا چيزي شبيه به طرح پيشنهادي وي و برندگان جوائز برنامه، يعني طرحي براي ساخت برجهاي سي طبقه مسکوني در يزد؟
از نظر من آشنائي با آنچه که در جهان ميگذرد مورد نياز همه ما در معماري است و من فکر ميکنم دريافت خوب از نظريات ديگران، زماني به درستي صورت گرفته که ما فقط اثر محرک و مثبتي از نکات با ارزش آن را در محتواي کار ابداعي خود احساس کنيم.
پس سؤال مهمتر آن است که آيا پيشرفت در علم معماري مملکت ما، از بدو تأسيس مدارس معماري، يعني صرفاً تبعيت از سبکهاي روز بينالمللي و ترجمه گفتههاي ديگران؟ آن هم بجاي صاحب نظر بودن و تدوين برنامههاي منطقي و کارتجربي و آموزش، بخصوص در زمينهاي که کشور ما به انواع مجهز و پيشرفته بومي آن نياز دارد، يعني مسکن، و از نوع مردمي آن، و نه به آنچه که در گونهها و به اشکال مختلف امروزه با هدر دادن زمين و فضا در شهرهايمان رايج است، که در اکثر آنها فقط نماي بيروني طبقاتي بيمحتوا بالا رفتهي بنا بدست ديگر مهندسين است که با استفاده از مصالح گوناگون بدست يک معمار هنرمندانه نقاشي ميشود. من فکر ميکنم در آنچه که با تکيه برتوان اجرائي زمان خود با استفاده از روشهاي منطقي در ساخت مسکن و ديگر بناها درون بافت شهرهاي تاريخي ما صورت ميگرفته، اصرار به توجه در هويت با ارزش بومي و محلي لازم است، که ما امروزه فقط با نظري سطحي و علمي به تاريخ و به باقيماندهاي ازآنها نگاه ميکنيم، حين اجراي برنامههاي آموزشي قدري کمبار در اين زمينه و بيشتر هنرمند پرورمان در دانشگاهها، ضمن آن که نکات دائماً در حال پيشرفت، و تحولات در مسائل پايهاي مشترک و تاريخي، يا به وجود آورنده حتي سبکها که در بطن معماري نقاطي از جهان و بخصوص ممالک اروپائي نهفته است را هم نميتوان به عين در کار معماري ما جستجو کرد، جز به صورت اطلاعاتي، و در صورت تمايل هم مسلما ما نياز به ابداع محتوائي آن از نوع محلياش را داريم. و فکر ميکنم همه اين گفتهها خود نياز به بررسي و تفکر زياد با بينشي خاص دارند. پس پيگيري اين نکات، درخواست من از اساتيد محترم و علاقمند اين رشته و بخصوص از آن گروه دانشجويانم از گذشتهها، که علاوه بر انجام کارهاي تجربي معماري در دانشگاههاي کشور تدريس ميکنند نيز هست. چون جوانان ما به شدت نيازمند دريافت نکات پايه و ابزار ذهني به روز در خلاقيتها هستند، از نوعي که فقط از طريق آموزش صحيح در مدارس خودي دست يافتني باشد، و نبايستي ذهن کنجکاو آنان را با دادههاي گسترده دنياي مجازي يا با رجوع به منابع خارجي تنها گذاشت.
در پيگيري نکات ذکر شده اشاره ميکنم به اين که ممکن است نوعي از انعطافپذيري در ايجاد فضاهاي مشابه با به کارگيري يکسان از وسايل مختلف مصرفي زندگي که در جوامع پيش آمده، لازم باشد، ليکن يکسان پردازيها در معماري و فضاهاي شهري از نوعي که امروزه در جهان معمول شده، کار ضروري يا خيلي درستي نيست، ما ميتوانيم در جستجوئي با حوصله و پرارزش، استفاده از روشهاي پيشرفته را متأثر از آن هويت مطلوب در خلق فضاهاي عملکردي انجام دهيم، و اين فکر ميکنم نحوه برخوردي بوده که من همواره در کار طراحي خود سعي در انجامش را داشتهام. و اثر آن بر ذهنيت کار آموزشي را هم ميتوان در طرحهاي دانشجويانم به عنوان تزپاياني، که با هدف ترميم يا نوسازي در شهرهاي مختلف کشور انجام دادهاند در فصلي از کتاب مشاهده کرد. از نظر من زيبائيها و تنوع در معماري و فضاهاي شهري همواره به دليل دارا بودن شاخصهاي محلي است که معنادار ميشوند، يعني آن چيزي که در نقاطي از جهان به چشم ميخورد، آوا و رنگ و بو يا سايه روشنها، در اقليم مرطوب باراني متفاوتاند با آفتابي و خشک، همانطور که در سردسيريها با معتدل، پس هر يک از اين صفات، تفاوتي ايجاد ميکند در به کارگيري مصالح و روش ساخت و همچنين در شکلآفرينيها. من خود از ابتدا بدون شک و ترديد برآنچه که پيش رو خواهم داشت، با سعي و حوصله راه خاصي را در يک فضاي متفاوت آموزشي پيمودهام، در آشنائي به ابزار و روشهاي صحيح به کارگيريي آنها، و فکر ميکنم محتواي آنچه که بعدها توسط من عرضه شده بر استناد آن وليکن براساس دريافتي است که در توجه و علاقه به جنبههاي ارزشمند تاريخي و سنتي در کشورم صورت گرفته و نتايج آن را اکنون با ذکر جزئيات به عنوان نحوه برخوردي خاص در اختيار علاقمندان قرار ميدهم، آن هم در مجموعهاي که شايد جز در بين دوستان، محتوايش چندان بوي خوش موفقيت يا تاييد شدگي در جامعه را هم نميدهد وليکن اقرار ميکنم، اطمينان از درستي راه را من همواره مشوق دائمي و پنهان خود قرار ميدادهام، چون توانسته نتايج کنجکاوي در توان ذهني، و دريافت خوب از دوره تحصيلات را، در عرضهاي متبلور شده براي دو زمينه کاري، يعني تجربي در فضاي محلي و آموزش آن، برايم فراهم کند. نتيجتاً با هدف داشتن راهنمائي در توصيف اين ذهنيات، من يکي از نوشتههاي خود را در آغاز کتاب قرارداده، و در فصل اول آن با اشاره به تعدادي از طرحها، به معرفي کيفي برنامه کاري از دوران تکميلي و سطح آموزش در رشته معماري در دانشگاه آلماني محل تحصيلات خود پرداختهام.
در فصل بعدي، به شروع کار که در سالهاي اول مراجعت به ايران، مصادف ميباشد با آغاز تدريس در دانشگاه، و عجيب آن که زمان پايان هر دو نيز بر يکديگر منطبق است. در اين بخش علاوه بر توضيحات لازم بر طرحها، مقاله و نوشته جاتي هم در رابطه با موضوعات، بر محتوا افزوده شده است.
يک فصل را خيلي خلاصه شده، من بر توضيح آنچه که طي سيوسه سال کار تدريس در دانشکده هنرهاي زيبا در دانشگاه تهران برايم جريان داشته است قرار دادهام که در بيان نتائجي از آن هم لازم ديدم، به مجموعهاي از طرحها يعني محتواي تز پاياني دانشجويان خود اشاره کنم. بدينترتيب، با به ثمر رسيدن کار چاپ و نتايج با ارزش اين کار جمعي، من امروز اين کتاب را با اميد به مفيد بودن محتوائيش، به جامعه معماري و بخصوص دانشجويان آن تقديم ميکنم.از حضور و توجهتان هم بينهايت سپاسگزارم.
درادامه اين مراسم، دکتر ايرج اعتصام ، معمار معاصر ايراني اظهار کرد: طرز کار و دقت در جزئيات شايد از مهمترين خصيصههاي کار دکتر حاتمي باشد. ايشان کارها ، پروژههاو نوشته هاي زيادي در زمينه فکري، تکنولوژي و ساختمان دارند وخصوصيات اخلاقي و کاري جواد حاتمي به طوري است که در تمامي آثارشان از جمله همين کتاب که امروز رونمايي شد منعکس است.
دکتر مهدي حجت بنيانگذار سازمان ميراث فرهنگي و استاد معماري در دانشگاه تهران نيز در ادامه اين مراسم گفت: اين جلسه شيرين و صميمي برخلاف گفته ها درباره تندي رفتار مهندس حاتمي در تدريس و سر کلاس برگزار مي شود. من فکر مي کنم همه ما اين تشخيص و تمييز را درباره کسي که تندي مي کند داريم که اين تندي در مسير انتقال ارزشهاي آموزشي است.حجت ادامه داد: بسياري از استادان را مي بينيم که مطلبي را به دانشجو منتقل مي کنند ولي خود ايشان آن را فقط به عنوان يک امر انتقال دانش نگاه ميکنند.مثلا در منزلت طبيعت و اهميت آن در سر کلاس صحبت مي کنند اما بيرون از کلاس بي توجه پا روي گل و گياه مي گذارند. اما آنچه که من در استاد حاتمي پيدا کردم ، يک انطباق کامل بين منش ايشان در زندگي و مسائل شخصي شان بود يعني هرچه که مي گفتند در رفتاري که در مواجهه با ايشان مي ديديم به چشم مي خورد و اخلاق و عمل شان عين يکديگر بود و اين خصوصيتي است که از طرف ايشان براي همه ما بسيار ارزشمند بود.اميدوارم اين رفتار استاد حاتمي را در انطباق رفتار مان با آنچه که به دانشجو منتقل مي کنيم ، ملاک عمل خود قرار دهيم.
دکتر محمد منصور فلامکي چهره ماندگار در رشته معماري نيز در اين مراسم خاطرنشان کرد: استاد حاتمي حاصل عمرشان را در اين کتاب نوشته و تنظيم کرده اند. عنوان اين کتاب "خود زيست نامه کاري" است يعني يک اتوبيوگرافي است و انسان در زندگي اش فقط يکبار ميتواند اتوبيو گرافي بنويسد و اين به دليل اعتقادي است که مهندس حاتمي به کارش داشته و در نهايت درستي کارش را به پيش برده است.
دکتر فلامکي با يادآوري خاطره اي افزود: اميدوارم شرايطي پيش بيايد که در کار معماران بزرگ بتوانيم يک عمر زندگي کنيم و اين کتاب هم اعتباري است که يک شخص در نهايت صميميت ، خود را در آن منعکس کرده است.
دکتر سعيد نيا سخنران بعدي اين مراسم هم درباره شخصيت مهندس حاتمي به آزادگي وي اشاره کرد و گفت: آزادگي از هر آنچه که قرار دادي است و از همه دستوراتي که بي سنجش صادر مي شوند و اينگونه دامنگير معماران مي شوند. به نظرم اگر که در رفتار و لحن صداي ايشان توجه کنيم ، يک انسان آزاده ميبينيم که تکليف خود را با خود روشن ميکند و مسئوليت تمامي کارهايي را که به عهده اش گذاشته شده ، خود به عهده ميگيرد.
دکتر ساعد سميعي نيز در اين مراسم با توجه به اصطلاحات ساختماني ، مهندس خاتمي را يک استاد شش دانگ ناميد و در ادامه گفت: مهندس حاتمي خوب درس خوانده ، خوب تجربه کرده و براساس اين تجربه ها هرآنچه را که به دانشجو توضيح ميداد
قبلا خود انجام داده بود. او همچنين استاد بي نظيري است که مستهلک نشده و فشار دانشجو و جور روزگار روي رفتار ايشان تأثيري نداشته است. پايداري ايشان قابل تحسين است و همواره جز خوبي ، راهنمايي و دوستي چيزي از ايشان نديدم.
دکتر حريري از دوستان قديمي مهندس حاتمي نيز در اين مراسم با بيان اينکه در جريان به وجود آمدن اين کتاب بوده است ، اظهار کرد: او از معدود معماراني است که کارهاي خودش را در اين کتاب به نمايش گذاشته است و به قدري به کارش ايمان داشته که آنها را براي دانشجويان به يادگار گذاشته است.
حريري افزود : اميدوارم دانشکده و دانشجويان قدرش را بدانند و دانشکده معماري همچنان از دانش وي بهره ببرد. چون او از جمله معدود استاداني است که به طور کامل درباره هر آنچه که ساخته است
ميداند. امروزه در دانشکدهها استادان بيشتر از اينکه بسازند و از تجربههايشان با دانشجو صحبت کنند، فقط به انتقال دانشهاي شفاهي که خوانده اند ميپردازند و اينگونه است که دانشجويان پس از مهندس مشاور شدنشان در مي مانند و براي اينکه بدانند چه کار کنند دوباره پيش استادانشان برمي گردند.
در ادامه اين مراسم از کتاب "خود زيست نامه کاري جواد حاتمي" که توسط نشر يادآوران در سال 96 منتشر شده است، رونمايي شد.