بيژن بصيري در حالي اين روزها به عنوان نماينده ايران در بي ينال ونيز حضور دارد و پاويون ايران در اين شهر برپا شده است که در داخل کشور هنوز در اين زمينه اطلاعرساني رسمي نشده است.
به گزارش گالري آنلاين به نقل از مهر، پنجاه و هفتمين بي ينال ونيز در روزهايي که فضاي کشورمان در گير و دار انتخابات رياست جمهوري بود در تاريخ ۲۳ ارديبهشت ماه در ونيز افتتاح شد. در حاليکه تا امروز هيچ خبر رسمي از سوي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي و دفتر امور هنرهاي تجسمي کشور مبني بر حضور نماينده ايران در اين بي ينال مهم داده نشده است، سايت بي ينال اعلام کرده است ايران با آثار بيژن بصيري در اين رويداد حضور دارد و غرفه ايران برپا شده است.
اطلاعاتي که از سر زدن به سايت رسمي بي ينال ونيز درباره پاويون ايران به دست مي آيد اينگونه است: ايران در پنجاه و هفتمين بي ينال ونيز با حمايت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي ايران، موزه هنرهاي معاصر تهران، موزه هنرهاي معاصر آبادان، منطقه آزاد اروند و ميراث فرهنگي خوزستان شرکت کرده است. پاويون ايران در پلازو دونا دل روس واقع است و مدير نمايشگاه ايران بيژن بصيري و کميسيونر و کاردار آن مجيد ملانوروزي است.
بيژن بصيري هنرمند مقيم ايتالياست که اين روزها آثارش در يکي از قلعه هاي قديمي اين شهر به نمايش گذاشته شده است. او نمايشگاهي از آثارش را در سال ۹۴ در موزه هنرهاي معاصر تهران برپا کرد و پس از ۴۰ سال دوري از وطن با مجموعه آثارش به نام «مطلق» به موزه هنرهاي معاصر ايران آمد و پس از آن با مجموعه «نور» به نگارستان آن رفت و در سال ۹۵ آثارش در موزه هنرهاي معاصر آبادان به نمايش گذاشت. حال اين سوال مطرح است که آيا اينها برنامه ريزي دفتر هنرهاي تجسمي براي حضور اين هنرمند در مهمترين بي ينال هنرهاي معاصر بود؟
شرکت تنها يک هنرمند به نمايندگي از ايران در اين رويداد بين المللي و اطلاع رساني نشدن رسمي از سوي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي و حتي بي خبري جامعه هنري از اين مساله، ابعاد متنوعي را پيش روي ما مي گشايد. اين در حالي است که ۲ سال پيش در پنجاه و ششمين بي ينال ونيز براي حضور ۴۹ هنرمندان ايراني در اين رويداد که با کيوريتوري خارجي برپا شد نشست مطبوعاتي گذاشته شد و اين حضور با برد تبليغاتي زيادي همراه بود.
منگوتزو و مزدک فيض نيا کيوريتورهاي غرفه ايران در پنجاه و ششمين دوره بي ينال ونيز بودند که بعدها در نشست خبري به بيان دستاوردهاي حضور ايران در اين بي نال پرداختند. در آن نشست در اهميت حضور گسترده هنرمندان ايراني در اين بي ينال مطرح شد: پيش از انقلاب، ايران ۵ دوره در اين بي ينال حضور يافت که آخرين بار ۱۳ سال قبل از انقلاب اسلامي ايران بود و بعد از انقلاب نيز در سال هاي ۲۰۰۳، ۲۰۰۵، ۲۰۰۹، ۲۰۱۱ و ۲۰۱۵ در اين دوسالانه شرکت کرده ايم که امسال (بي ينال دوره گذشته) براي اولين بار با حضور بخش خصوصي اين رويداد برگزار شد. ما روزانه به طور ميانگين حدود ۲۰۰ نفر مخاطب داشتيم و با توجه به اين که يک ماه تا پايان اين رويداد باقي مانده است، تخمين مي زنيم که تعداد بازديدکنندگان پاويون ايران به بالاي ۵۰ هزار نفر برسد و اين يک موفقيت است.
همچنين در حاليکه همان سال هم درباره حضور کيوريتور خارجي براي هدايت پاويون ايراني در بي ينال ونيز انتقادهايي مطرح بود اما حمايت مجيد ملانوروزي مدير کل دفتر امور هنرهاي تجسمي وزارت ارشاد از اين اتفاق و سخنان منگوتزو را هنوز به ياد داريم. وي در همان نشست خبري عنوان کرد: بي ينال ونيز حکم ويترين بزرگ بين المللي را دارد و ما بسيار فکر کرديم که براي ارائه هنر ايران به بهترين شکل در اين رويداد بين المللي چه کاري انجام دهيم. ما تصميم گرفتيم که به ارائه آثار چند هنرمند ايراني بسنده نکنيم اگر چه بخش برگزيده ايران اين کار را به بهترين شکل ارائه کرد اما با توجه به اين که هنرمندان بزرگ به صورت منفک و جدا از محيط زندگي خود بوجود مي آيند همچون فرانسيس گويا، بنابراين ما در پي ارائه آثاري بوديم که فرهنگ و هنر ايران را به نمايش بگذارد.
باز در همان روزها مديرکل دفتر هنرهاي تجسمي وزارت ارشاد پس از برگشت از بي ينال ونيز به بررسي حضور ايران در اين رويداد هنري پرداخت و در گفتگو با خبرنگار مهر تاکيد کرد براي دوسالانه بعدي از امسال(سال ۹۴) برنامه ريزي خواهد شد.
مجيد ملانوروزي گفت: امروزه در حوزه فرهنگ و هنر کمتر ديده مي شود که بخش خصوصي ورود نکند و از فيلم يا کتابي حمايت نکرده باشد. اگر اين بخش در چارچوب سياستهاي کلي باشد، خيلي خوب است بنابراين ما انتقادها به اين بخش را نمي پذيريم و به دنبال فرصت هايي هستيم که بتوانيم بخش خصوصي را در حوزه هنرهاي تجسمي تقويت کنيم.
ملانوروزي به اهميت انتخاب غرفه در بي ينال اشاره و عنوان کرد: مساله مهم و حرفه اي براي حضور در بي ينال ونيز اين است که مجموعه کارهايي که انتخاب مي شود، براي خود غرفه ساخته شود. حتي اجاره کردن فضا در بي ينال ونيز چندان حرفه اي نيست زيرا يا بايد از دو سال قبل فضايي را اجاره کرد و يا بايد بتوان فضايي را براي اين منظور خريد تا هنرمند بتواند از دو سال قبل کار را براي همان فضا چيدمان کرده و بسازد. در بي ينال آثار چيدماني موفق تر هستند و اين نقد بر ما وارد است که سه ماه قبل از شروع بي ينال، فضا را در اختيار گرفتيم. به همين دليل بعضي از آثار براي آن فضا ساخته نشده بود، چراکه هنرمند در آنجا کار نکرده بود. ما امسال به طور شتاب زده ي وارد شديم چون بخش خصوصي ثبت نام کرده بود و خود ما قصد ورود نداشتيم و اصلا مکاني در اختيارمان نبود اما اگر فرصت بيشتري در اختيار داشتيم، حتما بهتر مي توان درباره انتخاب هنرمندان، فضاسازي، چيدمان آثار و… فکر کرد.
حال اين سوال مطرح است که آيا به واقع بنا به توجهي که درباره حضور ايران در بي ينال ونيز شده بود در اين ۲ سال اقدام شده است و حضور بيژن بصيري و تنها يک هنرمند ايراني که آنهم ساکن و مقيم کشوري ديگر است، نتيجه ۲ سال تلاش دفتر هنرهاي تجسمي است؟ هر چند به نظر مي رسد برنامه ريزي ها براي حضور اين هنرمند در اين بي ينال به واقع از سال ۹۴ انجام شده است اما در اين جا سه سوال باقي مي ماند: چرا بايد از ايران با توجه به حضور جمعي هنرمندان در دوره هاي گذشته در اين بي ينال به ناگهان تنها يک نفر نماينده ايران باشد و سوال دوم اين است که اين انتخاب بر چه مبنايي صورت گرفته است؟ و اگر مديران ارشاد بر حقانيت اين حضور واقف هستند چرا در اين باره اطلاع رساني نشده است؟
اين ها در حالي است که پيش از اين هم فقدان اطلاع رساني به موقع در بدنه دفتر هنرهاي تجسمي سوءتفاهم هايي را براي جامعه هنري ايجاد کرده است. از جمله سفر گنجينه موزه هنرهاي معاصر تهران به برلين و رم که در نهايت بر اساس اخباري که در سايت موزه هاي مدعو قرار گرفت در داخل ايران به اين موضوع پي برده شد و يک سال کشمکش ميان جامعه هنري و دفتر هنرهاي تجسمي و حواشي ديگر در نهايت به لغو اين برنامه انجاميد.
در همان روزها بزرگترين گلايه جامعه هنري به مجيد ملانوروزي و علي مرادخاني معاون هنري، نبود يک اتاق فکر با حضور هنرمندان براي مشورت گرفتن در اتفاقات بين المللي و ملي بود.
به نظر مي رسد همچنان اين فقدان اتاق مشاوره و روند درست اطلاع رساني وجود دارد که اين مساله هيچ پيامدي جز شکاف بيشتر ميان جامعه هنري و مديران را به دنبال نخواهد داشت.