به گزارش گالري آنلاين به نقل از يورونيوز ، روز هشتم سپتامبر، فيلم مستند �منير� ساختۀ بهمن کيارستمي دربارۀ زندگي و آثار منير فرمانفرمائيان، هنرمند و کلکسيونر آثار هنري سرشناس ايراني در انيستيتوي هنرهاي معاصر لندن (ICA) به نمايش درآمد. در اين برنامه، قبل از نمايش فيلم، ليلا فخر، تهيه کنندۀ اين فيلم مستند، به معرفي آن پرداخت.
اين فيلم، پيش از اين در موزۀ گوگنهايم نيويورک نيز به نمايش درآمده بود و در آن بهمن کيارستمي، زندگي منير فرمانفرمائيان را در دوران قبل و بعد از انقلاب به تصوير کشيده است. بهمن کيارستمي نشان مي دهد که چگونه منير فرمانفرمائيان توانست در طول زمان، سبک منحصر به فردش را خلق کرده و با آثارش نه تنها در ايران بلکه در جهان مطرح شود.
در اين مستند، علاوه بر منير که دربارۀ زندگي خود و آثارش توضيح مي دهد،
برخي از هنرمندان و چهره‌هاي شناخته شدۀ ايراني و غير ايراني مثل فرانک استلا، هنرمند آوانگارد نيويورکي و رُز عيسي، کلکسيونر و صاحب گالري هنري در لندن، در مورد اهميت و ويژگي هاي آثار منير فرمانفرمائيان و سبک کار او حرف مي زنند.
کيارستمي در اين فيلم تاکيد زيادي بر رابطۀ منير فرمانفرمائيان با فضاي هنري نيويورک کرده است ضمن آنکه استوديوي منير در تهران و همکاري او با استادکاران ايراني هنر آينه کاري را هم نشان مي دهد.
از طريق حرف هاي منير با ديدگاه هاي او دربارۀ هنر آشنا مي شويم. او بر اين باور است که هنر بيان احساسات هنرمند نيست.
منير شاهرودي فرمانفرمائيان از چهرهاي برجستۀ هنر مدرن ايران به شمار مي رود و آثارش از نقاشي تا گچ بري، آينه کاري و کولاژ تا چيدمان‌هاي مدرن را در برمي‌گيرد. تاثير هنرهاي تزئيني و معماري اسلامي- ايراني را در کارهاي منير فرمانفرمائيان مي توان جستجو کرد. آينه کاري هاي او ملهم از نقش‌هاي هندسي متداول در معماري و آينه کاري ايراني است.
منير فرمانفرمائيان، نخستين هنرمند ايراني است که آثار او در سال ۲۰۱۴ در قالب نمايشگاهي با عنوان �امکان بي کران�در موزۀ گوگنهايم آمريکا به تماشا گذاشته شد. فرمانفرمائيان بعد از فارغ التحصيل شدن در رشتۀ نقاشي از دانشکده هنرهاي زيباي تهران، براي ادامۀ تحصيل ابتدا به پاريس و سپس به آمريکا رفت و به تحصيل تصويرسازي مُد در مدرسۀ طراحي پارسونز و بعد هم دانشگاه کورنل پرداخت.
آشنايي اش با منوچهر يکتايي، نقاش و شاعر سرشناس به ازدواج انجاميد اما مدت زيادي دوام نياورد و در آمريکا از يکتايي جدا شد و با ابوالبشر فرمانفرمائيان، دانشجوي حقوق دانشگاه کلمبيا ازدواج کرد و نام خانوادگي او را به‌عنوان نام هنري خود برگزيد.
منير در فاصلۀ سال هاي ۱۹۴۵ تا ۱۹۷۵ در نيويورک و در ميان هنرمندان اکسپرسيونيسم انتزاعي و هنر آوانگارد نيويورکي زندگي کرد و در آنجا با هنرمنداني مثل اندي وارهول و فرانک استلا آشنا شد و تاثيراتي از کار آنها گرفت. او در همان زمان توپ هاي ديسکوي معروفش را ساخت و يکي از آنها را با يکي از تابلوهاي مريلين مونروي اندي وارهول معاوضه کرد. به گفتۀ فرمانفرمائيان، وارهول اين تابلو را �با عشق به منير� امضا کرده بود که بعد از انقلاب مصادره شد.
فرانک استلا، هنرمند آوانگارد نيويورکي و از دوستان منير فرمانفرمائيان، در فيلم بهمن کيارستمي دربارۀ ارتباط منير با فضاي هنري آوانگارد نيويورک مي گويد: �اين که منير به نيويورک آمد برايش خيلي مثمرثمر بود. بعد از آن بود که او توانست چيزهايي را که در دنياي ما �تزديني� حساب مي شوند، طوري استفاده کند که انگار از ديوار مساجد آمده اند. اما اين ها بدون اينکه او بخواهد زور زيادي بزند تبديل به هنر شده اند.�
به گفتۀ استلا، منير براي اينکه بتواند با فرهنگ بصري که از آن مي آمد کار کند، برايش آسان تر بود که به نيويورک بيايد و در آنجا اين کار را بکند تا اينکه در تهران بماند: �حالا او مي توانست به تهران برگردد و کاري را انجام دهد که در نيويورک کشف کرده بود.�
فرمانفرمائيان پس از ۱۳ سال زندگي در نيويورک سرانجام در ۱۹۵۷ به ايران بازگشت و در آنجا به فعاليت هنري پرداخت. او نقش ها و عناصر فرهنگ سنتي ايراني را به شکل خلاقانه و مدرني در کارهاي نقاشي، گچ بري و آينه کاري اش به کار گرفت. به گفتۀ فرمانفرمائيان، او در اين دوره دست به سفرهاي متعددي به نقاط مختلف ايران زد و با مساجد و بناهاي تاريخي و کهن ايراني و نيز هنر فرش آشنا شد و از آنها تاثير گرفت.
دهۀ چهل در ايران دوران اوج هنر سقاخانه اي بود که تاثير آن را در کارهاي فرمانفرمائيان مي‌توان ديد. در اين دوره بود که او سبک هنري ويژه اي را ابداع کرد که ترکيب تکنيک هاي قديمي مثل نقاشي پشت شيشه، آينه‌کاري، خاتم‌کاري با الهام از اشکال هندسي و هنر اسلامي بود. آينه‌کاري براي برخي اماکن عمومي �پانل‌هايي بزرگ براي هتل لاله�، �دو آينه بزرگ براي فرهنگسراي نياوران�، �يک پانل اتاق خواب در کاخ نياوران�، �يک مجسمه براي باغ موزه فرش� و آثاري براي خانه‌هاي خصوصي، برخي از کارهاي فرمانفرمائيان پيش از انقلاب بود.
به گفتۀ فرمانفرمائيان، او با دقت در نقش ها و طرح هاي مساحد و بناهاي ايراني و نيز فرش هاي ايراني به اين نتيجه رسيد که هندسه، يکي از عناصر مهم هنر ايراني است و تصميم گرفت مثلث ها و اشکال چندضلعي را در آثارش به کار گيرد.
بعد از انقلاب اسلامي در ايران، خانه و بسياري از آثار منير فرمانفرمائيان مصادره شد و او مجبور شد دوباره به نيويورک مهاجرت کند و در آنجا به کارهايي مثل کولاژ و طراحي فرش و پارچه پرداخت.
فرمانفرمائيان بعد از ۲۶ سال زندگي در نيويورک، بار ديگر به ايران بازگشت و بعد از گشودن استوديوي هنري شخصي اش، فعاليت هاي هنري اش را در ايران از سر گرفت.
در فيلم مستند کيارستمي، منير فرمانفرمائيان، ضمن توضيح دربارۀ انگيزه هايش از تکرار موتيف‌ها و نقش‌هاي هندسي اسلامي در کارهايش، آنها را کارهايي غير ديني و فرماليستي مي‌داند.
در صحنه اي از اين فيلم فرمانفرمائيان، با برداشت راهنماي يک نمايشگاه که کارهايش را متاثر از تصوف و فلسفۀ ايراني مي‌داند، مخالفت کرده و مي گويد؛ �کار من فقط بر اساس خط وشش ضلعي است و هيچ فلسفه اي پشت آن نيست. من فقط با خطوط شش ضلعي کار مي کنم و اين چهارچوب کار من است.�
آثار منير فرمانفرمائيان در نمايشگاه هاي جمعي و انفرادي داخلي و خارجي بسياري از موزه هنرهاي معاصر تهران گرفته تا موزه هنرهاي زيباي بوستون، موزه هنرهاي مدرن و موزه گوگنهايم نيويورک به نمايش درآمده اند.