غرفهی دستان در میامی نشان میدهد که چگونه هنرمندان معاصر در حال دگرگونکردن مینیاتور ایرانی به زبانی بیمرز و جهانساز هستند.
به گزارش گالری آنلاین، برای دومین حضور خود در آرت بازل میامی بیچ، دستان با غرفهای بازمیگردد که هم صمیمی است و هم گسترده؛ جهانی که بر سطح یک تصویر ساخته شده است. این ارائه که توسط دانا هنرپیشه و در ادامهی پروژهی او با عنوان مینیاتورهای ماکسیمال کیوریت شده، در غرفهی C28 همچون پیشنهادی زنده و پررنگ با این پیام افتتاح شده: اینکه کوچکترین تصویر نیز میتواند جهانی کامل را در خود جای دهد.
هنرپیشه، کیوریتور همکار بخش هنر و پژوهش نایت در ICA میامی، نسخهی تازهای از پروژهای را به میامی میآورد که اخیراً در مؤسسهی خاورمیانه در واشینگتن دیسی به نمایش درآمده بود. او در اینجا پژوهش خود دربارهٔ نگارگری مینیاتور ایرانی را فراتر از یک فرم تاریخی، بهعنوان یک روش شناسانهی زنده گسترش میدهد، روشی که همچنان در جریان هنر معاصر تحول مییابد.
این غرفه آثاری از یازده هنرمند از نسلهای مختلف را گرد هم آورده:
علیاکبر صادقی، فرح اصولی، رضا آرامش، بهار بهبهانی، اندیشه آوینی، ایمان راد، شهریار حاتمی، مملی شفاهی، ارغوان خسروی، زوج مریم آیین و عباس شهسوار، و هادی علیجانی، که هر یک با درگیرشدن در ساختار روایی متراکم مینیاتور، مقیاس، نمادپردازی و بار احساسی آن را گسترش میدهند.
نتیجه یکی از منسجمترین و درعینحال تأثیرگذارترین ارائههای این art fair است. در زمانی که بازار جهانی هنر بار دیگر بر معنا و قصد تأکید میکند، غرفهی دستان با شفافیت مفهومی، غنای بصری و عمق گفتوگوی میاننسلیاش برجسته میشود.
یک سنت زنده، بازاندیشیشده
در مرکز پروژهی مینیاتورهای ماکسیمال این ایده قرار دارد که مینیاتور ایرانی یک زیباییشناسی ثابت نیست، بلکه یک شیوهٔ اندیشیدن است، ساختاری برای پیوند متن و تصویر، تاریخ و خیال، شعر و سیاست. هنرمندپیشه مینیاتور را مدلی برای سازماندهی فشردگی پیشنهاد میدهد: روایتهای لایهمند در یک سطح، جایی که تزیین، ژست، اسطوره و نماد همزیستی دارند.
Arghavan Khosravi, “The Eclipse,” acrylic on canvas over wood panel, poplar frame, 125.7 x 99.1 x 6.3 cm, courtesy of Dastan.
هنرمندان دستان این اصل را گرفته و به شکلی تازه بسط میدهند.
فرح اصولی و ارغوان خسروی مستقیماً به زبان تصویری مینیاتور بازمیگردند، گواش، زمینههای تزیینی، فضاهای تخت، اما آن را با ضرورتی معاصر بازترکیب میکنند. اصولی با فیگورپردازی کنترلشدهی خود، مضامین زنانگی، خشونت و میراث را کاوش کرده و زن را در مرکز روایی قرار میدهد. خسروی با ساخت پنلهای چوبی بُرداری، تصویر را به بیرون میراند و نقاشی را بهسوی فرم مجسمهگون سوق میدهد؛ جایی که کشمکش میان دیدهشدن و محدودیت، جسمیت مییابد.
Arghavan Khosravi, “Listen,” 2021, acrylic on cotton canvas over wood panel and acrylic on wood cutout, 81.3 x 71.1 x 3.8 cm, courtesy of Dastan.
 Farah Ossouli, “Cheshmeh,” 2025, gouache on paper, 70 x 30 cm, courtesy of Dastan. |  Farah Ossouli, “Naz va Niaz,” 2025, Gouache on paper, 76 x 41 cm, courtesy of Dastan. |
در آثار مشترک مریم آیین و عباس شهسوار، مینیاتور به زبانی برای بازنمایی امر خانگی تبدیل میشود؛ صحنههای روزمره از زوجها و فضاهای داخلی که با لایههای رنگ و بار عاطفی آرام بازسازی شدهاند. این آثار درعینِ گرما، احساس ناآرامی ظریفی را نیز منتقل میکنند.
collaborative works of Maryam Ayeen & Abbas Shahsavar, courtesy of Dastan
در دیگر بخشهای غرفه، اسطوره و خشونت با تصاویر دراماتیک رضا آرامش و علیاکبر صادقی وارد میشوند؛ جایی که تنشهای تاریخی و معاصر در ترکیبهایی فشرده به هم میپیوندند و قدرت، خشونت و آسیبپذیری را بازپرسش میکنند. شهریار حاتمی که پژوهش در نسخههای خطی و نظامهای ریاضی بنیاد کار اوست، اثری دقیق و غنی ارائه کرده که بازخوانی اپیزودی از شاهنامه فردوسی است: داستان تراژیک بهرام و آزاده.
 |  |
Reza Aramesh, “Action 246: At 1:00 pm, Thursday 08 December 2022,” 2025, hand carved and polished Bianco Michelangelo marble, Approximately: 106.5 x 39.5 x 44 cm, courtesy of Dastan.
Ali Akbar Sadeghi, “Melli Bank” from “Retell” series, 1978-2015, Ink, Acrylic and Animation celluloid on wooden Board, 150 x 150 cm, courtesy of Dastan.
فرمهایی که به جهانها گشوده میشوند
این ارائه همچنین مینیاتور را از مسیر منظره، تزیین و فرم نمادین جستوجو میکند.
هادی علیجانی با ترکیب عناصری گیاهی و نمادین، فضاهایی مراقبهگون میسازد که بین دیاگرام و رؤیا معلقاند.
ایمان راد مینیاتور، هنرهای عامیانه و تایپوگرافی دیجیتال را در میدانهایی از فرمهای هیبریدی ادغام میکند، نیمهسایبرگ، نیمهاسطوره.
اندیشه آوینی با الگوهای ساختاری، نظمی معماریگونه پدید میآورد که چون تأملی بر مهارت و ساخت مینماید.
بهار بهبهانی با نقشهها، باغها و سیستمهای آبی لایهدار کار میکند و باغ ایرانی را نه تنها بهعنوان مدلی بصری، بلکه بهعنوان تأملی بر بومشناسی، هویت و حافظه میانگارد.
مجموع این رویکردها، مینیاتور را به یک گرایش ماکسیمالیستی بدل میکند: گسترش مقیاس، چگالی و جاهطلبی مفهومی که بسیار فراتر از صفحه میرود.
Hadi Alijani, From “The Mutilated Gaze” series, 2023, acrylic on canvas, 180 x 135 cm, courtesy of Dastan.
خلق زیر فشار
امر دیگری که در سراسر غرفه طنینانداز است، واقعیت خلق هنری در ایران امروز است. ارائه بدون آنکه سیاست را در مرکز قرار دهد، ناگزیر پژواکی از پیچیدگیهایی را حمل میکند که هنرمندان ایرانی با آن روبهرو هستند: محدودیتهای بیان، چشماندازهای فرهنگی در حال دگرگونی، و مذاکرهی همیشگی میان صدای فردی و تاریخ جمعی.
بااینحال، آنچه نمایان میشود آثاری نیست که بهواسطهٔ محدودیت تعریف شده باشند، بلکه آثاریاند سرشار از تابآوری و تخیل. هنرمندان مینیاتورهای ماکسیمال میراثی فرهنگی را حمل میکنند و همزمان با شفافیت، تجربهگری و نوآوری صوری چشمگیر آن را دگرگون میسازند. توانایی آنها در گشودن جهانهایی در کوچکترین سطوح تصویری، استعارهای ظریف از خلق زیر فشار میشود: امتناع از کوچککردن چشمانداز، حتی زمانی که فضا محدود است.
Iman Raad, “Untitled,” 2025, black colored pencil on paper and acrylic on handmade wood frame, Drawing: 30.5 x 22.9 cm, courtesy of Dastan.
غرفهای سرشار از اندیشه و تخیل
ارائهی ۲۰۲۵ دستان با انسجام، هوشمندی و بار عاطفی خود برجسته است. از خلال لنز کیوریتوری هنرمندپیشه، سنت مینیاتور ایرانی به منشوری بدل میشود برای دیدن طیف گستردهای از شیوههای معاصر، هر هنرمند جهانی را در چارچوبی میسازد و در کنار یکدیگر روایتی شکل میدهند که هم عمیقاً ایرانی و هم بیتردید جهانی است.
در میامی بیچ، مینیاتورهای ماکسیمال نه همچون ارجاعی تاریخی، بلکه بهعنوان زبانی در حال تحول خوانده میشود، زبانی که همچنان میتواند فهم ما از تصویرسازی امروز را شکل دهد، به چالش بکشد و گسترش دهد.
 |  |
Mamali Shafahi, “Echoes of Euphoria V,” 2025, Flocked epoxy clay, 70 x 50 x 7 cm, courtesy of Dastan.
منبع: whitewall